Yapay zeka kendi kendini geliştirecek eşiğe yaklaşırken, Anthropic’ten dikkat çeken rapor. Küresel çapta durdurma çağrıları artarken yatırımlar da hızla yükseliyor.
Yapay zeka teknolojilerinin kendi kodlarını yazarak insansız bir şekilde evrimleşebileceği eşiğe yaklaşmasıyla, ülkeler ve şirketler önlem alma konusunda çeşitli çağrılarda bulunuyor. ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic, yayımladığı ‘When AI builds itself’ (Yapay zeka kendini ürettiğinde) başlıklı makalesinde bu duruma dikkat çekerek küresel tartışmalara katıldı.
Anthropic’in paylaştığı verilere göre, bir yapay zeka modelinin insan müdahalesi olmaksızın kendi halefini tasarlayıp eğitebildiği teorik eşiğin aşılmasının sanılandan çok daha yakın olduğu ve otonom yazılım döngülerinin kurulduğu belirtildi. Şirket, yapay zekanın kendi kodlarını kendisinin oluşturması sürecinde büyük bir gelişme yaşandığını vurguladı.
Anthropic’in ‘Claude’ yazılım sistemi, kendi üretim kod tabanına entegre edilen kodların yüzde 80’inden fazlasının doğrudan modelin kendisi tarafından yazıldığını ortaya koydu. Bu oranın 2025 yılı başlarında tek haneli rakamlarda olduğu düşünüldüğünde, yapay zekanın kendi kendine kod yazma yeteneğinde önemli bir ilerleme kaydedildiği anlaşılıyor.
Şirket, yapay zekadaki gelişimi 5 aşamaya ayırıyor. İlk aşamada insan benzeri bir çalışma süreci varken, 2023-2025 dönemini kapsayan ikinci aşamada üretken yapay zekalardan yardım alınarak kod yazılıyor. 2025-2026 dönemini kapsayan üçüncü aşamada ajan yapay zekalar kendi kendine kod yazabilir hale geliyor. Günümüzde ise kodları kendi kendine çalıştıran ve işleri diğer yapay zekalara devredebilen bir konuma gelindiği belirtiliyor.
Şirketin son aşama olarak tahmin ettiği 5. aşamada, ajanların kendi başlarına modeller oluşturup eğitebilecek kadar yetenekli hale geleceği öngörülüyor. Bu gerçekleştiğinde, yapay zekanın gelecekteki sürümlerinin bizzat kendisi tarafından sürekli olarak geliştirilebileceği ifade ediliyor.
Anthropic’in uyarılarının yanı sıra, dünya genelinde yapay zekanın durdurulması yönünde daha önce de önemli çağrılar yapıldı. Mart 2023’te Future of Life Institute (FLI) tarafından yayımlanan ve Elon Musk gibi figürlerin de imzaladığı mektupta, GPT-4’ten daha güçlü sistemlerin eğitiminin en az 6 ay süreyle durdurulması talep edildi. Mektupta, insan zekasıyla yarışan yapay zeka sistemlerinin toplum, ekonomi ve demokrasi için derin riskler taşıdığı vurgulandı.
Geçen mayıs ayında Papa 14. Leo’dan gelen ve genelgeyle duyurulan çağrı da geniş yankı uyandırdı. Papa, yapay zekanın sadece teknik olarak durdurulmasını değil, askeri, ekonomik ve bilişsel rekabet zihniyetinden arındırılarak silahsızlandırılmasını istedi. Bu çağrılar artarken, küresel yapay zeka pazarı hızla büyümeye devam ediyor.
Gartner’ın Mayıs 2026’da yayımlanan raporuna göre, küresel yapay zeka harcamalarının 2026 yılında 2,59 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bu rakam, 2025 yılındaki 1,76 trilyon dolarlık harcamaya kıyasla yüzde 47’lik bir yıllık büyümeye işaret ediyor. Yapay zeka harcamalarının 2027 yılında 3,49 trilyon dolara yükseleceği öngörülüyor.
