NASA’dan batan uzay teleskobunu kurtarma operasyonu: Yörüngede kritik buluşma

Evrende gözlemlenen en şiddetli yüksek enerjili olaylar arasında kara deliklerin oluşumu ve nötron yıldızlarının çarpışması gibi gama ışını patlamaları bulunmaktadır. Bu olayları inceleyen teleskop, yörünge yüksekliğinin kritik eşiği olan 185 milin (yaklaşık 298 kilometre) altına düşerek düşme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. NASA’nın tahminlerine göre, müdahale edilmezse Swift teleskobu ekim ayında atmosfere girerek parçalanabilir.

Swift teleskobu, alçak Dünya yörüngesinde bulunan diğer uydular gibi zamanla atmosferik sürtünme nedeniyle irtifasını kaybetmekteydi. Ancak Güneş’in 11 yıllık doğal döngüsünün en etkili evresi olan “solar maksimum” dönemi, bu süreci hızlandırdı. Güneş fırtınaları ve parlamaları, Dünya atmosferini ısıtarak genişletti ve alçak yörüngedeki havayı yoğunlaştırdı. Bu durum, Swift’in maruz kaldığı sürtünmeyi ve dolayısıyla irtifa kaybını artırdı.

NASA, teleskobun yörüngesini yükseltmek amacıyla Arizona merkezli Katalyst Space Technologies firmasıyla 30 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. Bu kurtarma planı kapsamında 270 kilogram ağırlığındaki robotik uzay aracı “LINK”, Northrop Grumman’ın “Stargazer” uçağı ve “Pegasus XL” roketiyle uzaya gönderilecek. Stargazer uçağı Marshall Adaları’ndan havalanacak ve Pegasus XL roketini yaklaşık 40 bin fit yüksekliğe ulaştırdıktan sonra ateşlenecek. Roketin yardımıyla yörüngeye taşınacak olan LINK, Swift teleskobuna kenetlenerek onu daha güvenli ve istikrarlı bir yörüngeye taşıyacak.

Uzmanlar, teleskobun uzayda bakım veya yakıt ikmali için tasarlanmadığını ve bu operasyonun teknik açıdan büyük zorluklar içerdiğini belirtiyor. Ancak bu misyon başarıyla tamamlanırsa, 2004 yılındaki değerlerine göre 300 milyon dolarlık bir teleskop, daha düşük maliyetle tam kapasiteyle yeniden çalışır hale getirilmiş olacak. Bu başarı, gelecekte kullanım süresi dolan diğer uyduların uzayda onarılması, yeniden konumlandırılması veya dönüştürülmesi konusunda yeni bir dönemi başlatacak.