Doğu Karadeniz’de deniz suyu sıcaklığı son 40 yılda 2,5 derece arttı. Uzmanlar, bu artışın ani yağışları tetikleyerek sel riskini yükselttiği konusunda uyarıyor.
Doğu Karadeniz’de yaz aylarında deniz yüzeyi sıcaklığı son 40 yılda yaklaşık 2,5 derece artış gösterdi. Gebze Teknik Üniversitesi Yer ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakkı Baltacı, bu artışın 1,6 derecesinin son 10 yılda gerçekleştiğini belirtti. Artan deniz suyu sıcaklıkları, ani ve kuvvetli yağışları tetikleyerek bölgedeki sel riskini katlanarak artırıyor.
Küresel iklim değişikliğinin etkileri deniz suyu sıcaklıklarında da gözlemleniyor. Bu durum, farklı coğrafyalarda hava olaylarının seyrini doğrudan etkiliyor. Prof. Dr. Hakkı Baltacı’nın araştırması, Doğu Karadeniz’deki deniz suyu sıcaklık değişimleri ile aşırı yağışlar arasındaki bağlantıyı ortaya koydu.
Araştırmaya göre, Doğu Karadeniz’de yaz aylarında deniz suyu sıcaklığının son 40 yılda ortalama 2,5 derece yükseldiği tespit edildi. Bu yükselişin büyük bir kısmı, yani 1,6 derecesi, son 10 yıl içinde yaşandı. Deniz suyu sıcaklığının yaz aylarında 26 dereceye ulaşması, atmosfere taşınan nem miktarını artırıyor. Bu durum, uygun atmosferik koşullarda ani gelişen kuvvetli yağışların oluşumunu kolaylaştırıyor.
Prof. Dr. Baltacı, Karadeniz gibi yarı kapalı denizlerin iklim değişikliğinden daha fazla etkilendiğini vurguladı. Denizdeki aşırı ısınmanın, karadaki ısınmaya kıyasla afetler açısından daha ciddi bir risk taşıdığını ifade etti. Deniz suyu sıcaklığındaki aşırı artışın kuvvetli yağışları ve kıyı bölgelerindeki sel ile su taşkını riskini beraberinde getirdiğini belirtti. Bu durumun iklim değişikliği ile birlikte daha belirgin hale geldiğini ve sıklaştığını söyledi.
Karadeniz’de ortalama sıcaklıklar kışın 9, ilkbaharda 11, yazın 23 ve sonbaharda 18 derece civarında seyrediyor. Ancak son 10 yılda iklim değişikliğinin etkileri daha şiddetli hissediliyor. Temmuz ve ağustos aylarında deniz suyu sıcaklıklarının 26 dereceye ulaşması, riskli bir eşik değer olarak kabul ediliyor. Bu sıcaklık, Atlantik ve Pasifik’te kasırgaların oluşumu için de risk oluşturuyor.
Mevcut iklim değişikliği eğilimleri devam ederse, Doğu Karadeniz’de düzensiz yağış rejiminin mayıs-eylül dönemine yayılacağı öngörülüyor. Ani gelişen kuvvetli yağışlar daha sık görülecek ve kentleşmenin de etkisiyle sel riski artacak. Baltacı, Rize, Artvin ve Hopa çevrelerinde eşik değerlerin üzerinde meydana gelen kuvvetli yağışların yaşandığı 6 farklı günü örnek gösterdi: 9 Temmuz 2016, 29 Temmuz 2016, 24 Ağustos 2015, 12 Ağustos 2004, 10 Temmuz 1992 ve 29 Ağustos 1988. Bu günlerde deniz suyu sıcaklığının 26 derecenin üzerinde olduğunu gözlemledi.
Doğu Karadeniz’de deniz suyu sıcaklıkları, Batı Karadeniz’e göre yaklaşık 0,5 derece daha yüksek. Baltacı, bölgeyi adeta bir ‘sıcak havuz’ olarak tanımlayarak iklim değişikliğinin aşırı derecede belirgin bir etkisi olduğunu ifade etti. Dağlık topoğrafya nedeniyle nemin dar kıyı bandında yoğunlaştığı ve öğleden sonra kuvvetli yağış riskinin arttığı belirtildi.
Risklerin azaltılması için mayıs-eylül döneminde deniz suyu sıcaklıklarının düzenli izlenmesi, bölgeye özgü yüksek çözünürlüklü hava tahmin modellerinin kullanılması ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi tavsiye ediliyor.
