Balıkçılık, insanlık tarihi kadar eskidir ve genellikle plastik ağlar kullanılarak geniş çapta gerçekleştirilmektedir. Ancak bu ağların birçoğu zamanla etkin kullanım ömrünü tamamlar, kaybolur veya kazalar sonucunda denizlerde terk edilir. Bu terk edilmiş ağlar, çevre için büyük bir felakettir ve “hayalet ağlar” olarak bilinirler. Deniz altında avlanmanın devam etmesine neden olurlar ve balıkların yanı sıra yunuslar,…
Balıkçılık, insanlık tarihi kadar eskidir ve genellikle plastik ağlar kullanılarak geniş çapta gerçekleştirilmektedir. Ancak bu ağların birçoğu zamanla etkin kullanım ömrünü tamamlar, kaybolur veya kazalar sonucunda denizlerde terk edilir. Bu terk edilmiş ağlar, çevre için büyük bir felakettir ve “hayalet ağlar” olarak bilinirler. Deniz altında avlanmanın devam etmesine neden olurlar ve balıkların yanı sıra yunuslar, kaplumbağalar, vatozlar, köpekbalıkları ve deniz kuşları gibi canlılar da bu ağlara takılarak hayatlarını kaybederler. Ölümler uzun süreli ve acı vericidir. Bu hayalet ağlar, deniz tabanındaki yaşama zarar verir, mercan resiflerini boğar ve yıllarca suyu kirletmeye devam eder. Ayrıca ağlar suyun içinde çözündüğünde mikroplastiklere dönüşür ve tekrar balıklar aracılığıyla insan vücuduna ulaşabilir, bu da özellikle kanser gibi hastalıklara neden olabilir.
Türkiye, son 11 yılda 2,9 milyon metrekare hayalet ağı temizlemiştir. Bu küresel soruna çözüm bulmak için çeşitli çalışmalar devam etmektedir. Türkiye’de Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencilerinden oluşan ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, ‘Eriyebilen Ağlar’ projesiyle TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etmiştir. Bu başarıyla teşviklenen ekip, çalışmalarını sürdürmektedir. Proje, Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Biyomühendislik ve Bilgisayar Mühendisliği öğrencilerinden oluşmaktadır ve akademik danışmanlık desteği almaktadır. TÜBİTAK da projeyi desteklemektedir.
Proje kapsamında, ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyon çalışmaları yürütülmektedir. Laboratuvar testlerinden elde edilen veriler, balıkçılık kooperatifleriyle yapılan pilot uygulamalarla doğrulanmaktadır. Projenin temelini, suda çözünebilen biyopolimer tabanlı yapılar oluşturmaktadır. Bu malzeme, çevre dostu olmasının yanı sıra dayanıklı olmak zorundadır. Çalışmaların tamamlanmasının ardından, ürünün birkaç yıl içinde kullanıma sunulması hedeflenmektedir.
‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, bilimsel araştırma yapmaktadır ve ürettikleri ağları sermaye sahiplerine lisanslama imkanı sunmaktadır. Bu sayede, balıkçılık sektöründe hızlı bir dönüşüm sağlanabilecek ve 2030’lardan itibaren hayalet ağ sorununun azalması beklenmektedir. Bu çalışma, sadece Türkiye için değil, tüm dünya denizleri için önemli faydalar sağlayacaktır.
