Pamuk, Ebegümecigiller ailesine ait bir bitki türüdür. Sıcak iklimleri tercih eden pamuğun yapısı selülozdan oluşmaktadır. Pamuk bitkisinin kozasından elde edilen beyaz lifler tekstil endüstrisinde kullanılırken, çekirdeklerinden yağ çıkarılır ve posası hayvan yemi olarak değerlendirilir. Hava alabilme özelliği, dayanıklılığı, yüksek ter emici özelliği ve kolay kuruma özelliği sayesinde tekstil sektöründe uzun bir geçmişe sahiptir ve tercih…
Pamuk, Ebegümecigiller ailesine ait bir bitki türüdür. Sıcak iklimleri tercih eden pamuğun yapısı selülozdan oluşmaktadır. Pamuk bitkisinin kozasından elde edilen beyaz lifler tekstil endüstrisinde kullanılırken, çekirdeklerinden yağ çıkarılır ve posası hayvan yemi olarak değerlendirilir. Hava alabilme özelliği, dayanıklılığı, yüksek ter emici özelliği ve kolay kuruma özelliği sayesinde tekstil sektöründe uzun bir geçmişe sahiptir ve tercih edilmektedir. Pamuk tarımı, tekstil endüstrisinin yanı sıra hazır giyim gibi sektörlerde istihdam sağlamaktadır.
Pamuk üretimi, Türk giyim ürünlerinin uluslararası pazarda kaliteli bulunmasının ve ilgi görmesinin önemli sebeplerinden biridir. İlk pamuk üretim çiftliği M.Ö. 3000 yıllarına kadar uzanan bir geçmişe sahip olan Anadolu’da kurulmuştur. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de pamuk üretimine önem verilmiş, Cumhuriyet döneminde ise teknolojik yeniliklerle desteklenmiştir. Adana, Eskişehir ve Aydın gibi şehirlerde kurulan pamuk çiftlikleri ile Türkiye’de pamuk üretimi devam etmektedir. Şanlıurfa, Aydın, Hatay, Diyarbakır, Adana ve İzmir, Türkiye’de pamuk üretiminin yoğunlaştığı başlıca illerdir.
Türkiye, pamuk ekim alanı bakımından dünyada 14., verimlilik açısından ise 3. sırada yer almaktadır. Türk pamuğu, uluslararası pazarda yüksek talep görmektedir. Çin, Hindistan, Brezilya, ABD ve Avustralya gibi ülkelerin ardından Türkiye, en çok pamuk lifi ihraç eden 5. ülke konumundadır. 2025 yılında Türkiye’nin pamuk üretimi 1,9 milyon ton olmuş, ihracatı ise 360 bin ton olarak gerçekleşmiştir.
Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, pamuk üretimi ve yeni türler üzerine araştırmalar yapmaktadır. BÜGEM’e bağlı 6 farklı araştırma enstitüsünde toplamda 28 proje yürütülmektedir. Bu projeler kapsamında daha az su tüketen, yüksek sıcaklıklara dayanıklı, yüksek verim ve kaliteli lif özelliklerine sahip, sürdürülebilir pamuk türleri geliştirilmektedir.
Türkiye’de 150 farklı pamuk türü bulunmaktadır ve bunlardan 69’u TAGEM’e bağlı enstitüler tarafından geliştirilmiştir. Ülkenin tescilli ‘Milli Çeşit’ listesinde yer alan pamuk türlerinin yüzde 43’ü sertifikalı tohum olarak sunulmaktadır. Ayrıca iklim değişikliği ile mücadele kapsamında kuraklığa dayanıklı 4 yeni pamuk çeşidi geliştirilmiş ve tescillenmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda ortaya çıkan pamuk türlerinden bazıları şunlardır: Çerdo, Selçuk Bey, Volkan, BRN 974, Yıldırım, Şöhret, AND 710, ES 1, Ergüven, GAPKOT, Çetinbey, Boran, Beril, Galaxy, Furkan, Gelincik, Kartanesi, Maraspoli, Nazar, Yağmur ve Sezen. Bu türler, Türk pamuk endüstrisinde önemli bir yere sahiptir.
