Türk bilim insanları, TARLA’da cam ve pleksiglası gama ışınlarına maruz bıraktı. Elde edilen sonuçlar, uzay ve savunma sanayii için kritik önem taşıyor.
Türk bilim insanları, Mayıs ayında Ankara’daki Türk Hızlandırıcı ve Radyasyon Laboratuvarı (TARLA) tesislerinde, kendi geliştirdikleri hızlandırıcı altyapısını kullanarak ilk ışınlama deneyini başarıyla gerçekleştirdi. Yükseköğretim Kurulundan (YÖK) yapılan açıklamaya göre, deneyde cam ve pleksiglas örnekleri hızlandırılmış elektronlardan elde edilen gama ışınlarına maruz bırakıldı.
Deney sonucunda camın renginde değişimler meydana gelirken, pleksiglasın yapısında ise kırılmalar ve belirgin değişimler gözlemlendi. Bu kritik adım, Türkiye’nin kendi imkanlarıyla kurduğu hızlandırıcı altyapısının, malzemelerin radyasyon karşısındaki davranışlarını inceleme kapasitesini kanıtladı.
TARLA Müdürü Dr. Özlem Karslı, kendi kurdukları hızlandırıcı sistemiyle ilk kez malzeme örneklerini ışınladıklarını belirtti. Karslı, “Bu ışınlama deneyleriyle Türkiye, aslında bilimsel camiada önemli bir eşiği geçmiş oldu” ifadelerini kullandı.
Dr. Karslı, deneyde cam ve pleksiglas örneklerini hızlandırıcının ürettiği gama ışınlarına maruz bıraktıklarını aktardı. Camda renk değişimi, pleksiglasta ise yapısal değişimler ve kırılmalar gözlemlediklerini söyledi. Elde edilen beklenen sonuçlar, deneyin başarıyla tamamlandığını gösterdi.
Bu çalışma, uydu ve uzay teknolojilerinden savunma sanayisine, tıbbi araştırmalardan günlük hayatta kullanılan ürünlerin geliştirilmesine kadar birçok alana katkı sağlamayı hedefliyor. Uzaydaki uyduların radyasyondan etkilenen kamera lensleri ve sensörlerinin iyileştirilmesi, bu altyapının potansiyel kullanım alanları arasında yer alıyor.
TARLA’da ayrıca, savunma sanayisindeki optik sistemlerin geliştirilmesi ve otomobillerden cep telefonlarına kadar çeşitli ürünlerde kullanılan malzemelerin dayanıklılığının incelenmesi planlanıyor. Tıbbi görüntüleme ve kanser tedavisinde kullanılabilecek izotoplara yönelik ön araştırmalar da bu tesislerde yapılabilecek.
TARLA Hızlandırıcı Birim Yöneticisi Barış Yıldırım Demir, gerçekleştirilen deneyin TARLA için bir dönüşüm noktası olduğunu ifade etti. Demir, “Ülkemizde ilk defa süperiletken modülleri kullanarak elektronları hızlandırdık” bilgisini paylaştı.
Laboratuvarın araştırmacılara hizmet vermeye hazırlandığını belirten Demir, hızlandırıcı teknolojisi sayesinde malzemelerin uzun yıllar içinde karşılaşabileceği bazı etkilerin kısa sürede incelenebileceğini vurguladı. Demir, “Bir dakika ışınlamayla biz, güneşin verdiği 20 yıllık etkiyi bir dakikada öğrenebiliriz” açıklamasında bulundu.
Ankara Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği alanında doktora yapan ve TARLA’nın demet teşhis biriminde görev alan Arif Öztürk ise elektronların hareketini takip eden sistemler üzerinde çalıştıklarını belirtti. Öztürk, hızlandırıcı teknolojilerinin bilimsel araştırmaların yanı sıra ülkelerin teknolojik gelişimine de katkı sağladığının altını çizdi.
ABD’deki Stanford Üniversitesi ve Silikon Vadisi, Japonya’daki Tsukuba ve Güney Kore’deki Pohang gibi merkezleri örnek gösteren Öztürk, TARLA’da oluşturulan bilgi birikiminin Türkiye’nin savunma sanayisi ve sivil teknolojileri açısından önem taşıdığını vurguladı. Öztürk, “Ülkemize halihazırda bir bilgi kütüphanesi hediye etmiş durumdayız. Umarım bunu gün geçtikçe de artırırız” ifadelerini kullandı.
